Co to jest Göbekli Tepe? Owiana tajemnicą najstarsza świątynia świata leży w Turcji

Zlokalizowane w południowo-wschodniej Turcji, w rejonie Şanlıurfy stanowisko archeologiczne Göbekli Tepe zostało okrzyknięte przez archeologów najstarszym miejscem kultu, stworzonym przez człowieka. Owiane tajemnicą starożytne sanktuarium powstało co najmniej 11,5 tysiąca lat temu i jest tym samym starsze o jakieś 7 tysięcy lat od piramid egipskich oraz 6 tysięcy lat od Stonehenge. Odkrycie Göbekli Tepe sugeruje konieczność napisania historii neolitu w Eurazji niemalże od nowa.

Odkrycie Göbekli Tepe

Wykopaliska na obszarze Göbekli Tepe (z tur. wybrzuszone wzgórze) rozpoczęto w pierwszej połowie lat 90. XX wieku. Ekipa archeologów dowodzona przez profesora Klausa Schmidta z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego niemalże natychmiast rozpoznała, że ma do czynienia z pozostałościami prehistorycznymi, a nie – jak zakładano od lat 60. – ruinami bizantyjskiego lub islamskiego cmentarza. W ciągu pierwszych kilkunastu lat prac archeologicznych przebadano zaledwie 5% obszaru, który liczy 300 x 300 metrów. Prace archeologiczne na obszarze Göbekli Tepe potrwają jeszcze co najmniej kilkadziesiąt lat.

Osobliwe wizerunki zwierząt i najstarsze w dziejach ludzkości wyobrażenia bogów

- Reklama -

Czym w rzeczywistości jest Göbekli Tepe ? Na obszarze wykopalisk podziwiać można skupisko kamiennych kręgów, spośród których każdy jest otoczony wysoką ścianą, poprzecinaną filarami. W środku kręgów znajdują się dwa monolityczne, pięciometrowe filary. Te ostatnie pokryte są tajemniczymi płaskorzeźbami, przedstawiającymi sylwetki zwierząt. Uważa się, że osobliwe stworzenia pełniły symboliczną funkcję strażników kręgów. Monolityczne filary zdaniem archeologów przypominają istoty ludzkie, stanowiąc prawdopodobnie najstarsze wyobrażenia bogów. Co ciekawe, filary ważą około 16 ton i musiały zostać przetransportowane przez starożytnych mieszkańców na wzgórze o wysokości 760 m n.p.m.wyłącznie siłą ich rąk. Niezwykłości temu odkryciu dodaje fakt, że Göbekli Tepe powstało w czasach poprzedzających wynalezienie pisma, metalurgii, ceramiki i koła.

[irp posts=’22232′]

Kim byli pierwsi mieszkańcy Göbekli Tepe?

- Reklama -

Według ekspertów początkowo “Wybrzuszone Wzgórze” okresowo zamieszkiwały grupy zbieraczy-myśliwych, stanowiące społeczeństwo przedrolnicze. Rozmiar oraz imponujące płaskorzeźby dowodzą, że budowniczy Göbekli Tepe do perfekcji opanowali zdolność obróbki kamienia oraz rzeźbienia w nim. Zdaniem badaczy ówczesne ludy stworzyły świątynię oraz zorganizowaną religię i osiedlali się tu na kilka miesięcy w roku. Dopiero w późniejszym okresie postanowili zostać tu na stałe, a z uwagi na zapotrzebowanie na żywność rozpoczęli uprawę zboża. Odkrycie z Turcji stanowi zatem zaprzeczenie powszechnie znanej teorii o ewolucji ludzkości.

Choć wykopaliska nadal kryją przed badaczami wiele tajemnic, archeolodzy pracujący na miejscu wykluczyli jakoby stanowisko archeologiczne miało pełnić funkcje mieszkalne. Profesor Klaus Schmidt jest pewien, że mieściła się tu świątynia, w której odbywały się rytualne ceremonie. Zdaniem włoskiego astrofizyka Giulio Magliego, w świątyni praktykowano kult Syriusza – najjaśniejszej i jednej z najbliższych gwiazd południowego nieba, położonej w gwiazdozbiorze Wielkiego Psa. Według innych naukowców w świecie neolitycznym nie funkcjonował jeszcze podział na sacrum i profanum, a co za tym idzie nie mogło być mowy o świątyni we współczesnym rozumieniu tego słowa. Teoria ta wydaje się mieć jednak najmniej zwolenników, a większość badaczy jest przekonana o tym, że odwiedzając Göbekli Tepe, mamy niecodzienną okazję obcować z najstarszym na świecie sanktuarium, stworzonym przez człowieka.

- Reklama -

[irp posts=’22338′]

Punkt zwrotny w rozwoju kultury

Odkrycie Göbeklitepe podważa powszechną teorię, wskazującą, że to rolnictwo pozwoliło człowiekowi na osiadły tryb życia, rozwój religii oraz budowanie świątyń. Badania, które prowadzone są w Turcji przedstawiają kulturową ewolucję w zupełnie nowym świetle, wskazując na konieczność napisania starożytnej historii na nowo. Nie bez powodu miejsce to określane jest więc punktem zwrotnym lub punktem zerowym w rozwoju kultury.

W 2018 roku Göbeklitepe wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO, a 2019 został okrzyknięty w Turcji “Rokiem Göbeklitepe“. Tym samym, władze kraju dokładają starań, by zwrócić uwagę zagranicznych turystów na to niezwykle interesujące i ważne w dziejach ludzkości miejsce.

[irp posts=’24555′]

Dojazd i zwiedzanie Göbekli Tepe

Göbekli Tepe leży w dzielnicy Örencik, zlokalizowanej 20 km od centrum urokliwego miasta Şanlıurfa. Planując odwiedziny stanowiska archeologicznego, warto zatrzymać się właśnie w tym mieście i przy okazji zwiedzić wiele interesujących miejsc w centrum. My zatrzymaliśmy się w hotelu Hilton Garden Inn Sanliurfa, którego lokalizacja, komfort i przepyszna turecka kuchnia zasługują na duże uznanie.

Najlepszym sposobem na dotarcie do Göbekli Tepe jest wypożyczenie samochodu lub skorzystanie z komunikacji miejskiej. Trasę obsługuje bus nr 100 (łatwy do rozpoznania za sprawą napisu Şanlıurfa-Göbeklitepe), odjeżdżający z przystanku “Abide”. Koszt przejazdu to 5 TL w każdą stronę, a bilet należy zakupić u kierowcy. Autobus odjeżdża o godz. 10:00 oraz 12:00, a wraca o 16:00 i 18:00.

W okresie 15 kwietnia – 2 października miejsce można zwiedzać codziennie w godzinach 8:00 – 19:00. Między 3 października a 14 kwietnia stanowisko archeologiczne jest czynne w godzinach 8:00 – 17:00. W 2019 roku cena biletu dla jednej osoby wynosi 30 TL. Na obszarze muzeum kursują małe (i zwykle przepełnione) busy, które dowożą odwiedzających na wzgórze.

[irp posts=’21614′]

polandde1 1 Co to jest Göbekli Tepe? Owiana tajemnicą najstarsza świątynia świata leży w Turcji

Dziękujemy Biuru Radcy ds. Kultury i Informacji Ambasady Turcji, które współorganizowało nasz pobyt w południowo-wschodniej Anatolii.

Autorka bloga

Cześć, jestem Aga! Miło mi gościć Cię na Styku Kultur - blogu podróżniczym o Turcji (i reszcie świata). Znajdziesz tu ponad 350 tekstów, spośród których większość poświęcona jest Turcji. Na Styku Kultur przeczytasz również o wielu innych zakątkach świata. Rozgość się i czuj, jak u siebie! Będzie mi miło, jeśli zaobserwujesz mnie na Facebooku oraz Instagramie.

Autor zdjęć

Cześć, jestem Marcin! Pisanie zostawiam Agnieszce, za to towarzyszę Jej razem z aparatem, uwieczniając na zdjęciach to, co oglądamy. Czasem profesjonalną lustrzanką, lub bezlusterkowcem z zestawem obiektywów, innym razem komórką. Poza tym zaciągam Agę do sklepów muzycznych i na festiwale, szukając podczas naszych wojaży dobrej muzyki. Zajrzyj na moją stronę oraz profile na Facebooku i Instagramie, by dowiedzieć się więcej.

Booking.com

Nowości

Nieturystyczne i zjawiskowe oblicze Turcji: “Złoty Trójkąt” Górnej Mezopotamii

Diyarbakır, Şanlıurfa oraz Mardin - trzy tureckie prowincje, nazywane "Złotym Trójkątem" Górnej Mezopotamii, mają szansę przyciągnąć uwagę zagranicznych turystów! Wszystko za sprawą...

Polecany hotel w Stambule – Venue Hotel Istanbul Old City

Hotel mieści się w centrum zabytkowej dzielnicy Fatih,obiekt posiada trzy gwiazdki,na terenie hotelu znajduje się restauracja,hotel jest wyposażony w windę,restauracja znajduje się...

Wszystko, co warto wiedzieć o tureckich dywanach [historia, rodzaje, wzory, kolory, cena, gdzie kupić]

Turcja to prawdziwe królestwo dywanów, a tureckie “kilimy” od wieków uchodzą za najwspanialsze na świecie! W tym artykule przeczytasz o bogatej historii...

Z odwiedzinami w warsztacie jednego z mistrzów tradycyjnego miedziarstwa w tureckim Diyarbakır

Bogata wiedza na temat wytwórstwa miedzi w Diyarbakır, leżącym w południowo-wschodniej Anatolii, przekazywana jest z pokolenia na pokolenie. Większość zakładów istnieje tu...

Istanbulkart – karta publicznego transportu w Stambule [cena, gdzie kupić, jak doładować, wskazówki]

Poruszanie się komunikacją miejską w Stambule wymaga wcześniejszego zakupienia biletów. Dawniej były to charakterystyczne plastikowe żetony, wydawane...

Od jutra kolejne obostrzenia w Turcji, w związku z rosnącą liczbą zachorowań na COVID-19

Zamknięcie kawiarni i restauracji, ograniczone godziny funkcjonowania zakładów fryzjerskich oraz galerii handlowych, a także częściowa weekendowa "godzina policyjna" - to tylko niektóre...


1 KOMENTARZ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Polecane

#InstaStambuł – najbardziej fotogeniczne miejsca nad Bosforem

Stambuł to jedno z najładniejszych, najciekawszych,...

Czego nie robić w Turcji? [PORADNIK PRAKTYCZNY]

Zaplanowaliście wakacje w Turcji, do wylotu pozostało...

Antalya z dziećmi – miejsca, które zachwycą najmłodszych

Malownicza Antalya, z całym bogactwem zabytków, piaszczystych...

Büyükada / Wyspy Książęce – wczasy bez samochodu, z widokiem na Stambuł

Przebywasz w Turcji, a Stambuł cię przytłoczył,...

Wakacje w Turcji droższe w 2020? Turcy wprowadzają podatek od noclegu

Od kwietnia 2020 zapłacimy więcej za nocleg...
x