15.9 C
Istanbul


Strona główna Turcja Stambuł Odwiedziliśmy meczet Hagia Sophia. Tak obecnie prezentuje się wnętrze dawnej świątyni chrześcijańskiej

Odwiedziliśmy meczet Hagia Sophia. Tak obecnie prezentuje się wnętrze dawnej świątyni chrześcijańskiej

-

24 lipca 2020 Hagia Sophia, świątynia wczesnochrześcijańska, uznawana za najwspanialszy obiekt architektury i budownictwa pierwszego tysiąclecia naszej ery, została ponownie przekształcona w meczet. Dokładnie 50 dni po konwersji, odwiedziliśmy budowlę, by przekonać się, jak obecnie wygląda wnętrze Ayasofya Camii.

Hagia Sophia (tur. Ayasofya) to dawny Kościół Mądrości Bożej, który w czasach Cesarstwa Bizantyjskiego stanowił najwyższą rangą świątynię oraz miejsce koronacji cesarzy bizantyjskich. Budowla została wzniesiona ku chwale chrześcijaństwa, na polecenie cesarza Justyniana I Wielkiego, który postawił sobie za cel zbudowanie świątyni przewyższającej swoim pięknem Świątynię Jerozolimską. Budowa Hagii Sophii trwała sześć lat oraz zaangażowała ponad 10 tys. robotników. Wnętrze kościoła wykończono najcenniejszymi materiałami, pochodzącymi z terenów całego imperium, w tym m.in. z Delf, Aten oraz Efezu.

Konsekracja kościoła Mądrości Bożej odbyła się 26 grudnia 537 r.

Po podbiciu Konstantynopola przez Osmanów w 1453 roku, na polecenie sułtana Mehmeda II, chrześcijańską świątynię po raz pierwszy przekształcono w meczet. Ostatnie nabożeństwo odbyło się 28 maja, tego samego roku, a udział w nim wzięli zarówno prawosławni, jak i katoliccy obrońcy Konstantynopola. Po dokonaniu konwersji, podjęto decyzję o zakryciu większości bizantyjskich mozaik gipsem oraz o powieszeniu we wnętrzu budowli ogromnych medalionów, z imionami Allaha, Mahometa oraz czterech kalifów.

Booking.com

Nadanie statusu muzeum

Po upadku Imperium Osmańskiego, Turcja stała się republiką świecką. W 1935 r. Mustafa Kemal Atatürk, fundator i pierwszy prezydent Republiki Turcji, podjął decyzję o przekształceniu świątyni, która przez 916 lat służyła chrześcijanom, a przez 481 lat muzułmanom, w muzeum. Wskutek tych przemian, z podłogi usunięto dywan modlitewny, a konserwatorom udało się wydobyć na światło dzienne wiele spośród dawnych i cennych bizantyjskich mozaik. W 1985 roku muzeum zostało wpisane na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Podczas swoich pielgrzymek do Turcji, muzeum chętnie odwiedzali papieże. W 1979 Jan Paweł II, w 2006 Benedykt XVI, a w 2014 papież Franciszek.

Początek końca muzeum

Po dwóch latach od ostatniej papieskiej wizyty i po 81 latach od konwersji w muzeum, w 2016 roku w Hagii Sophii po raz pierwszy muezin zaintonował ezan, wezwanie muzułmanów do modlitwy. Wydarzenie to było transmitowane przez turecką telewizję państwową, dając sygnał początków starań odejścia od świeckości budowli.

W lipcu 2020 sąd administracyjny w Turcji unieważnił dekret z 1934, przekształcający Hagię Sofię w muzeum. W konsekwencji tej decyzji, prezydent Recep Tayyip Erdoğan wydał dokument nadający budowli ponownie funkcję meczetu. Mimo protestów chrześcijan na całym świecie, decyzja o konwersji Hagii Sophii w świątynię muzułmańską stała się faktem.

24 lipca 2020 – ta data przejdzie do historii

24 lipca 2020 we wnętrzu budowli odbyło się pierwsze muzułmańskie nabożeństwo, w którym udział wziął zarówno prezydent Turcji, jak i członkowie rządu, jak również około 1500 wiernych. Jak zapewniły władze Stambułu, w związku z panującą pandemią COVID-19, podjęto wszelkie niezbędne środki w celu zabezpieczenia wiernych przed potencjalnym zarażeniem, w tym m.in. pomiar temperatury, dystans społeczny oraz nakaz zakrywania ust oraz nosa. Miasto rozdało również odwiedzającym ponad 25 tys. butelek wody, bezpłatne maseczki, środki dezynfekujące oraz jednorazowe dywaniki modlitewne.

Odwiedziliśmy meczet Hagia Sophia – co się zmieniło?

W pierwszych dniach września 2020 odwiedziliśmy Ayasofya Camii (jak obecnie w języku tureckim nazywany jest meczet), by na własne oczy przekonać się, jakie zmiany zostały dokonane we wnętrzu obiektu. W zwiedzaniu meczetu towarzyszył nam Pan Haluk, przesympatyczny stambulski przewodnik z ponad 30-letnim stażem, reprezentujący firmę Istanbul Welcome Card, której produkty mieliśmy okazję testować podczas tegorocznej wizyty w Stambule. Prawdziwa kopalnia wiedzy zarówno o Hagii Sophii, jak i całym mieście! Haluk Bey nie tylko zasypał nas toną fascynujących opowieści o historii świątyni, ale też przygotował zdjęcia, obrazujące mozaiki, które w lipcu 2020 zostały przez Turków zakryte.

Zniesienie opłaty wstępu oraz kontrola bezpieczeństwa

W dniu ponownego nadania Hagii Sophii statusu meczetu, zniesiona została opłata wstępu do budowli, zarówno dla wiernych, jak i turystów. Wejście do wnętrza obiektu wymaga jednak przejścia przez kontrolę bezpieczeństwa (sprawdzana jest m.in. zawartość plecaków i torebek).

Zwiedzając meczet, należy mieć na sobie ubranie nieodsłaniające ud, ramion, a w przypadku kobiet także dekoltu oraz włosów. Rękaw koszulki powinien sięgać co najmniej do połowy górnego ramienia a spódnica przekraczać linię kolan. Zabronione jest zwiedzanie muzułmańskiej świątyni w szortach, spódniczkach typu mini, koszulkach bez rękawów oraz w jakimkolwiek obuwiu. Zwiedzając muzułmańską świątynię nie należy zbliżać się do modlących, przechodzić przed nimi, fotografować ich ani w żaden inny sposób zakłócać ich modlitwy. Z uwagi na trwającą pandemię COVID-19, podczas przebywania w meczecie, należy mieć zakryte usta oraz nos.

Zakryte bizantyjskie mozaiki

Tym, co rzuciło nam się w oczy tuż po przekroczeniu progu Hagii Sophii, była biała płachta materiału, zakrywająca mozaikę nad wejściem południowo-zachodnim, obrazującą Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus, jak również dwóch cesarzy – Konstantyna oraz Justyniana. Wbrew rozmaitym artykułom, które latem pojawiały się w sieci, Turcy nie użyli do zakrycia bizantyjskich mozaik “technik laserowych”, a zdecydowali się na to dosyć proste i nieinwazyjne rozwiązanie.

Podejdźmy bliżej, a zobaczycie, że mozaikę wciąż widać – szepnął Pan Haluk, puszczając do nas oko. I rzeczywiście, gdy stanęliśmy bliżej, okazało się, że pomiędzy płachtą materiału a mozaiką jest dostatecznie dużo przestrzeni, by wciąż móc podziwiać bizantyjskie dzieło “od spodu”. Dlaczego zdecydowano się na taki zabieg? Trudno powiedzieć, tym bardziej, że pozostałe mozaiki są obecnie zupełnie niewidoczne. Całkowicie schowany pod białą płachtą został m.in. Pantokrator w wewnętrznym narteksie nad Bramą Cesarską oraz Matka Boska z Dzieciątkiem w głównej absydzie.

Obowiązek zdjęcia obuwia i turkusowy dywan modlitewny

Po wejściu do głównego holu, ujrzeliśmy rzędy półek, na których zarówno wierni, jak i turyści są zobowiązani zostawić swoje obuwie, przed wejściem do części modlitewnej. Sytuacja typowa dla wszystkich meczetów na całym świecie. Kolejna zmiana to, liczący 4 tys. metrów kwadratowych, turkusowy dywan modlitewny, którego włókna zaprojektowano tak, by wskazywały kierunek Mekki.

Wełniana wykładzina obecnie niemalże w pełni pokrywa główną przestrzeń dawnego muzeum. Uważne oko dostrzeże jednak pewien wyjątek – odsłonięty pozostaje kwadratowy obszar, wskazujący dawne miejsce koronacji cesarzy. Jak przyznali Turcy, niezakrywanie tego miejsca dywanem ma na celu wyrażenie poszanowania dziedzictwa historycznego.

Jak poinformował na początku października 2020 turecki portal Daily Sabah, od momentu ponownego przekształcenia w meczet w lipcu 2020, Hagię Sophię odwiedziło ponad 1,5 miliona osób. Mimo trwającej pandemii COVID-19, w każdy weekend w świątyni pojawia się około 30 tys. odwiedzających.

Jakie są nasze ogólne wrażenia po wrześniowej wizycie w meczecie? Abstrahując od samej decyzji konwersji w świątynię muzułmańską, jedno jest pewne i niezmienne – Ayasofya to jedna z najbardziej niesamowitych budowli na świecie!

Godziny otwarcia & informacje praktyczne

Hagia Sophia znajduje się na placu Sultanahmet, w dzielnicy Fatih. Najłatwiejszym sposobem na dotarcie do meczetu jest tramwaj linii T1, kursujący na trasie Kabataş-Bağcılar.

Od momentu konwersji, Turcy znieśli opłaty wstępu do Hagii Sophii, czyniąc świątynię dostępną bezpłatnie zarówno dla turystów krajowych, jak i zagranicznych. W 2019 cena biletu do muzeum dla osoby dorosłej wynosiła 72 TL.

Świątynia jest czynna dla odwiedzających w godzinach 9:00 – 17:00, za wyjątkiem czasu modlitwy. Budynek jest zamykany na godzinę przed rozpoczęciem każdej modlitwy oraz ponownie otwierany pół godziny po jej zakończeniu. W Turcji, podobnie jak w innych krajach muzułmańskich, modlitwę odmawia się pięciokrotnie w ciągu doby, tj. przed wschodem słońca, w południe, po południu, po zachodzie słońca i w pierwszej połowie nocy. Dokładna godzina każdej modlitwy jest zmienna i uzależniona od pory roku. Aktualny czas modlitw najłatwiej znaleźć, wpisując w Google frazę “Istanbul Ezan Saatleri“.

Obejrzyj krótką relację wideo z naszej wizyty w meczecie Hagia Sophia:

Autorka bloga

Cześć, jestem Aga! Miło mi powitać Cię na Styku Kultur. Od 8 lat piszę i opowiadam o Turcji, czego efektem jest m.in. ponad 450 tekstów, które znajdziesz na blogu. Wśród nich m.in. relacje z naszych licznych podróży do Stambułu, na Wybrzeże Egejskie, Riwierę Turecką, do Kapadocji i okolic a także do południowo-wschodniej Anatolii. Zaobserwuj mój kanał na Instagramie oraz Facebooku, by być na bieżąco z naszymi kolejnymi podróżami! 

Autor zdjęć

Cześć, jestem Marcin! W trakcie naszych podróży towarzyszę Agnieszce razem z aparatem, uwieczniając na zdjęciach to, co oglądamy. Zazwyczaj profesjonalną lustrzanką lub bezlusterkowcem z zestawem obiektywów, a czasami po prostu z komórką. Poza tym zaciągam Agę do sklepów muzycznych i na festiwale, szukając podczas naszych wojaży dobrej muzyki. Zajrzyj na moją stronę oraz profile na Facebooku i Instagramie, by dowiedzieć się więcej.

►►► Uważasz treści ze Styku Kultur za cenne i inspirujące? Jeśli tak, w łatwy sposób możesz pomóc w dalszym rozwoju tej strony. Wystarczy, że rezerwując swoje noclegi na portalu Booking.com skorzystasz z TEGO linku. Dzięki Twojej pomocy, otrzymam niewielką prowizję, która nie wpłynie w żaden sposób na cenę Twojej rezerwacji. :)

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Close