Zapytana o ulubione “zielone” miejsce w Stambule, bez wahania wskazałabym Gülhane Parkı, czyli Park Różany. To jeden z najstarszych i najbardziej rozległych parków nadbosforskiej metropolii. Miejsce znajduje się pomiędzy Pałacem Topkapı, Alay Köşkü (Rezydencją Pułkową) oraz przylądkiem Sarayburnu. W niedalekim sąsiedztwie parku mieści się także symbol tureckiej metropolii, Hagia Sophia. Wstęp na teren parku jest bezpłatny, a jego uroki podziwiać można o każdej porze roku.
W czasach Imperium Osmańskiego Park Gülhane stanowił zewnętrzny ogród pałacowy Topkapı, w którym kwitły przede wszystkim róże. W 1839 roku w Gülhane ogłoszono edykt zapoczątkowujący okres tanzimatu w Turcji, mający na celu zapobiegnięcie rozpadowi Imperium Osmańskiego poprzez przekształcenie go w nowoczesne państwo. Z uwagi na miejsce jego ogłoszenia, dokument znany jest także jako pismo monarsze z Gülhane.
Na początku XX wieku gmina Stambułu podjęła decyzję o przekazaniu części ogrodu mieszkańcom miasta. Dawniej na terenie parku znajdowało się małe zoo. Współcześnie przestrzeń oferuje przede wszystkim tereny rekreacyjne oraz wiele ciekawych rzeźb i pomników. W 1926 roku w Gülhane Parkı wzniesiono pierwszą w Turcji rzeźbę Mustafy Kemala Atatürka, autorstwa austriackiego rzeźbiarza Heinricha Krippela. W 2003 roku park przeszedł renowację – przeorganizowano ścieżki spacerowe, usunięto dawną infrastrukturę zoo oraz wesołego miasteczka, a dzięki pozbyciu się betonowych konstrukcji, park odzyskał swój dawny naturalny urok.
Do Gülhane warto zajrzeć o każdej porze roku, by uciec od zgiełku miasta i zaczerpnąć świeżego powietrza. Można tam dotrzeć w prosty sposób tramwajem T1 Kabatas-Bagcilar, który ma swój przystanek bezpośrednio przed główną bramą prowadzącą do parku. Gülhane prezentuje się najpiękniej w kwietniu, w okresie rozkwitu tulipanów oraz corocznego Festiwalu Tulipanów, celebrowanego w obszarze Sultanahmet. Warto przy tej okazji wspomnieć, że tulipany, które w rzeczywistości pochodzą z Anatolii, to jeden z najpopularniejszych symboli sztuki osmańskiej. Ich motywem ozdabiano wnętrza domów, dywany, tkaniny, a nawet nagrobki oraz broń. O kwiatach wspomina wiele historycznych pieśni, wierszy i poematów.
Moje książki
Mieszkańcy Stambułu uwielbiają wypoczywać w Gülhane korzystając z oferty kawiarni i restauracji Gülhane Kandil Cafe (popularna szczególnie w porze śniadań), relaksując się na dostępnych w parku ławkach, a niekiedy po prostu piknikując na trawie (choć oficjalnie to w tym miejscu niedozwolone). Bez względu na porę roku, na odwiedzających zawsze czekają tutaj imponujących rozmiarów drzewa – liczące setki lat orzechy i dęby. W czerwcu 2021, w pięćdziesiątą ósmą rocznicę śmierci Nazıma Hikmeta, tureckiego poety o polskich korzeniach, na jego cześć w parku Gülhane posadzono drzewo orzechowe. Tym samym nawiązano do jednego z fragmentów jego twórczości „Ben bir ceviz ağacıyım Gülhane Parkı’nda” (Jestem orzechem włoskim w parku Gülhane), wyrażającego tęsknotę Hikmeta za ojczyzną.
