Starożytne Assos w Turcji, w pobliżu wsi Behramkale

autor(ka): Agnieszka Maury
1 komentarz

Leżące współcześnie na terytorium Turcji miasto Assos zostało założone w VII w. p.n.e. przez Eolów, starożytne greckie plemię. Współcześnie starożytna osada należy do urokliwej miejscowości turystycznej Behramkale. Nazwa ta została nadana przez tureckich osadników po zdobyciu miasta przez wojska tureckie. Obecnie miasteczko zamieszkuje około 1000 osób.

assos13 Starożytne Assos w Turcji, w pobliżu wsi Behramkale

Berhamkale – lokalizacja i historia

Miasteczko Behramkale zlokalizowane jest w południowo-zachodnim krańcu historycznej Troady, w odległości 86 km nanpołudniowy-zachód od miasta Çanakkale, zaledwie 30 km na wschód od wsi Babakale oraz 64 km na zachód od miasta Edremit. Administracyjnie Behramkale należy do gminy Ayvacık, wchodzącej w skład prowincji Çanakkale.

Behramkale to stara osmańska osada, składająca się zaledwie ze 150 budynków, pełniących dziś w dużej mierze funkcję pensjonatów, hoteli oraz restauracji. Wiejskie domy wykonano z kamienia bazaltowego. Wieś zbudowana jest na ruinach starożytnego miasta Assos, którego najważniejsze pozostałości znajdują się na szczycie miejscowego wzgórza. Początki starożytnego miasta pochodzą z okresu VII wieku p.n.e., a jego pierwszymi osadnikami było greckie plemię Eolów, przybyłe z pobliskiej wyspy Lesbos. Historia Assos to tak naprawdę historia wielkich postaci, mogąca zawstydzić niejedną historyczną metropolię. Około IV wieku p.n.e. miastem władał filozof i uczeń Platona Hermiasz, pragnący utworzyć w Assos szkołę filozoficzną. Hermiasz zaprosił do miasta swojego nauczyciela oraz przyjaciela Artystotelesa, który po śmierci Platona postanowił opuścić ateńską Akademię. Słynny grecki filozof spędził w Assos trzy lata, w trakcie których poślubił pasierbicę Hermiasza, a następnie z miejscowego portu wypłynął na Lesbos. Starożytne Assos jest także ojczyzną Kleantesa, greckiego filozofa i przedstawiciela stoicyzmu.

Na przestrzeni wieków miastem władali Persowie, Rzymianie oraz Bizantyjczycy. Turcy osiedlili się na miejscowych ziemiach w XIV wieku, zmieniając nazwę miasta na Behramkale.

Wykład u Arystotelesa

Z historią starożytnego miasta związana jest postać samego Arystotelesa – jednego z trzech, obok Sokratesa i Platona najsłynniejszego filozofa starożytnej Grecji – który po śmierci Platona opuścił Ateny by w Assos wraz z innymi uczniami Platona założyć swoją szkołę filozoficzną w murach nowej Akademii. To prawdopodobnie tam powstało pierwszych dwanaście rozdziałów Polityki, a także właśnie tam Arystoteles poślubił Pytias, przybraną córkę władcy kolonii – Hermiasa, który również stał się słuchaczem akademii.

assos18 Starożytne Assos w Turcji, w pobliżu wsi Behramkale

Zwiedzanie starożytnego Assos

Zwiedzanie ruin Assos najlepiej rozpocząć od przekroczenia głównego wejścia na teren akropolu, zlokalizowanego na dość stromym wzgórzu, od strony wsi, a zakończyć na dole wzgórza w dzielnicy portowej. Po zwiedzeniu terenu świątyni warto udać się w dół, w kierunku charakterystycznego pomnika Arystotelesa, a następnie kontynuować zmierzanie w stronę portu.



Świątynia Ateny Polias

Kręte uliczki zaprowadzą nas na szczyt Akropolu oraz doryckiej świątyni Ateny Polias z 530 roku p.n.e., skąd rozpościera się widok na okolicę oraz widoczną grecką wyspę Lesbos. Ruiny świątyni w Assos to jedyny przykład tego rodzaju budowli doryckiej w całej Azji Mniejszej. Spośród 38 kolumn świątyni do dzisiejszych czasów przetrwało zaledwie 6. Ze szczytu akropolu rozciąga się zapierający dech w piersiach widok na dolinę rzeki Satnioeis oraz na zatokę Edremit. Choć pozostałości świątyni nie robią tak dużego wrażenia jak starożytny Pergamon lub Efez, w połączeniu z przepięknym widokiem na Morze Egejskie oraz pobliską wyspę Lesbos, świątynia Ateny jest jednym z chętniej fotografowanych obiektów w regionie. Wiele elementów świątyni Ateny z Assos znajduje się dziś w Muzeum Archeologicznym w Stambule, a także w paryskim Louvre.

Meczet Hüdavendigar

Na wzgórzu, w pobliżu wejścia na teren starożytnych ruin, znajduje się także XIV-wieczny osmański meczet Hüdavendigar (tur. Hüdavendigar Cami), nieposiadający minaretu. Muzułmańska świątynia została wybudowana na planie kwadratu, z inicjatywy osmańskiego sułtana Murata Hüdavendigara I. Do budowy meczetu wykorzystano VI-wieczne mury dawnego kościoła. Nad wejściem do budynku znajduje się krzyż oraz grecka inskrypcja wspominająca postać Anthimosa, władcy historycznego miasta Skamandros. W pobliżu meczetu znajduje się osmańska wieża obronna, której budowę zlecono także za panowania Murada I.

Starożytna nekropolia

Rozległa nekropolia pełniła funkcję miejsca pochówku do IX wieku, a pozostałością po tamtym okresie są liczne sarkofagi, które można dostrzec schodząc w dół, drogą prowadzącą do portu. Na przestrzeni wieków zmieniał się sposób lokalnego pochówku, a sarkofagi były popularne aż do okresu bizantyjskiego. O sławie starożytnych grobowców z Assos pisał podobno sam Pliniusz, w swojej „Historii naturalnej”. Zgodnie z najnowszymi odkryciami archeologów groby z Assos wykonane zostały ze szczególnego rodzaju kamiennego materiału, którego skład wpływał na rozkład ciał w rekordowym czasie (całkowity rozkład następował w ciągu 40 dni). Istotnym elementem budulca grobowców było najprawdopodobniej aluminium, które (uwaga, tylko dla ludzi o mocnych nerwach) spalały skórę nieboszczyka i wchłaniały jego zwłoki wewnątrz siebie.

Amfiteatr

Amfiteatr zlokalizowany jest na południowym stoku starożytnego miasta, po lewej stronie trasy zmierzającej w dół w kierunku portu. Zarówno pod względem techniki budowy jak i samego planu jest to typowa rzymska konstrukcja, cechująca się doskonałą akustyką. Teatr został zniszczony podczas trzęsienia ziemi a następnie ponownie zrekonstruowany. Początkowo mieścił w sobie 2500 osób, o 1000 miejsc więcej niż jego obecna forma. Zwiedzając amfiteatr warto wspiąć się na jego najwyższe piętra, by w pełni nacieszyć się jednym z najpiękniejszych widoków na Morze Egejskie, jakie oferuje Turcja.

Turcja szlakiem św. Pawła

Jak informują Dzieje Apostolskie w Assos, w trakcie swojej trzeciej podróży misyjnej (53-57 r.), przebywał także św. Paweł Apostoł, który przyszedł tu pieszo na drugi dzień po tym, jak wskrzesił młodzieńca w porcie Aleksandrii Troas. W Assos do św. Pawła dołączył także św. Łukasz, skąd oboje udali się na pobliską wyspę Lesbos, do portu w Mitylenie, gdzie spędził kolejne lata. Wydarzenie to upamiętnia – niezbyt ujmująca swoją estetyką – pamiątkowa tablica, którą znaleźć możemy w grocie znajdującej się w pobliżu amfiteatru.

Dzielnica portowa

Od ruin starożytnego akropolu do portu wiedzie ponad 2-kilometrowa droga, dostarczająca turystom bajecznych widoków na bezkres morza, wyspę Lesbos oraz lokalną przyrodę. Jakby tego było mało w porcie czekają na nas kolejne atrakcje – przepiękne stare miasto oraz malownicze wybrzeże. W centrum znajduje się wiele XIX-wiecznych budynków, pełniących niegdyś funkcje magazynów lub obiektów mieszkalnych, przekształconych w urokliwe restauracje i romantyczne hotele. Portowa dzielnica Behramkale zachwyca przede wszystkim o zmroku i późnym wieczorem, gdy centrum miasteczka rozświetlają świece i urokliwe lampiony.



Gdzie zjeść w okolicy Assos?

Zarówno dzielnica wiejska jak i portowa wypełnione są stosunkowo dużą ilością restauracji, w których skosztować można typowych dań kuchni tureckiej a przede wszystkim dań rybnych. Lokale znajdujące się w pobliżu świątyni Ateny są mniej wykwintne a ich ceny dużo bardziej przystępne. Może w nich skosztować także przepysznej tureckiej kawy, imponująco serwowanej na tacy wypełnionej ziarnami oraz „podpalonej” prawdziwym ogniem. W dzielnicy portowej ceny posiłków są dużo wyższe a w menu dominują dania rybne oraz owoce morza. W porcie warto spróbować typowych tureckich lodów, sprzedawanych w przydrożnych straganach przez dondurmacı (tureckie określenie na sprzedawcę lodów).

Autorka bloga

Cześć, jestem Aga! Miło mi gościć Cię na Styku Kultur - blogu podróżniczym o Turcji (i reszcie świata). Znajdziesz tu ponad 300 tekstów, które powstały w wyniku moich licznych podróży. Większość z nich poświęcona jest Turcji, która zajmuje w moim sercu miejsce szczególnie. Na Styku Kultur przeczytasz również o wielu innych europejskich i azjatyckich krajach. Rozgość się i czuj, jak u siebie! 🖤

1 komentarz
11

Dołącz do dyskusji

1 komentarz

Poza granicami: Bułgarskie starożytne miasto Nessebar. | Merhaba Çanakkale! Życie w Turcji. 05/01/2014 - 08:01

[…] na tym, że fragmenty najstarszych budowli, przypominają mi właśnie te nessebarskie, a tureckie Assos, które odwiedziliśmy w lipcu, momentami bardzo wyraziście przywoływało na myśl atmosferę […]

Odpowiedz

Popularne artykuły:

MENU

Ta strona używa plików cookies (tzw. ciasteczka) w celu prawidłowego działania narzędzi analitycznych i społecznościowych. Zgoda Czytaj więcej

Close