Wielkanoc, będąca najważniejszym świętem dla wszystkich chrześcijan, nie jest powszechnie obchodzona w Turcji, kraju zamieszkiwanym w większości przez muzułmanów. Nie sposób zatem znaleźć nad Bosforem licznych elementów nawiązujących do wielkanocnych tradycji. Istnieje jednak kilka sposobów na celebrowanie Paschy w trakcie pobytu w Turcji!
A wszystko zaczęło się.. na terenach współcześnie należących do Turcji!
W 325 roku miał miejsce Sobór nicejski I, w trakcie którego ustanowiono – jednolitą dla całego Cesarstwa Rzymskiego – datę obchodów uroczystości upamiętniających zmartwychwstanie Jezusa. Cesarz Konstantyn ogłosił następnie doroczne święto państwowe – Wielkanoc, celebrowaną w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca. Co to wydarzenie ma wspólnego z Turcją?Nicea, będąca stolicą historycznej Bitynii, to współcześnie terytorium Turcji, a dokładnie tureckie miasto İznik, słynące z wysokiej jakości wyrobów ceramicznych.
Gdzie w Turcji można celebrować Wielkanoc?
Na obszarze Turcji istnieje co najmniej kilka miejsc, w których odbywają się wielkanocne nabożeństwa. Warto jednak zaznaczyć, że większość chrześcijan żyjących nad Bosforem to wyznawcy prawosławia, a Wielkanoc obchodzona jest według kalendarza juliańskiego.
Msza święta w Meryemanie
Dom Matki Bożej w Meryemanie znajduje się na wzgórzu Coressus zwanym Wzgórzem Słowików, położonym powyżej Efezu. Na ruiny wczesnochrześcijańskiej budowli natrafiono w XIX wieku, korzystając z zapisków wizji siostry Anny Katarzyny Emmerich. Opis wzgórza oraz niewielkiego domku zainteresował ówczesnego biskupa Izmiru, który zlecił naukowcom przeprowadzenie stosownych badań. Wyniki badań potwierdziły, że odnaleziona budowla została zbudowana w VI wieku na starszych murach, datowanych na I wiek i IV wiek. Kapłani z Izmiru jednoznacznie uznali, iż odnaleziona budowla jest kaplicą zbudowaną na fundamentach domu, w którym schyłek swojego ziemskiego życia spędziła Matka Boska. Przyczyną pojawienia Marii na terenach dzisiejszej Turcji były prześladowania chrześcijan w Jerozolimie.
W Meryemanie corocznie odbywają się wielkanocne nabożeństwa – w Wielki Piątek, wieczorem w Wielką Sobotę, a także rano i wieczorem w Niedzielę Wielkanocną.
Nabożeństwo w kościele św. Antoniego z Padwy w Stambule
Kościół św. Antoniego z Padwy, znany w Turcji jako Sent Antuan, to największy i najbardziej rozpoznawalny kościół rzymskokatolicki W Stambule. Bazylika mieści się przy popularnej al. İstiklal, znanej za sprawą nostalgicznego czerwonego tramwaju. Kościół jest regularnym punktem odwiedzin dla wszystkich chrześcijan, przybywających nad Bosfor.
Moje książki
Nabożeństwa wielkanocne odbywają się tu corocznie w Wielki Piątek, Wielką Sobotę (w tym jedno w języku angielskim) oraz w Wielką Niedzielę (w języku tureckim, angielskim oraz włoskim).
Kościół św. Antoniego z Padwy 
Pomnik papieża Jana XXIII 
Nabożeństwa na wyspach w półocno-zachodniej Turcji
Wielkanoc na mniejszą skalę celebrowana jest również m.in. na tureckich wyspach Bozcaada oraz Gökçeada (np. w Meryem Ana Kilisesi oraz Monastyrze Ayazma na Bozcaadzie). Szacuje się, że przed pandemią w okresie świątecznym na wyspy przybywało kilkaset Rumów (tureckie określenie na wyznawców prawosławia, mówiących po grecku, a jednocześnie niebędących obywatelami Grecji). Jak przyznają sami mieszkańcy, lokalne uroczystości w cerkwiach prawosławnych sprzyjają integracji międzykulturowej a także wpływają na ocieplenie grecko-tureckich stosunków oraz przezwyciężanie dawnej nieufności.
Bozcaada – malownicza wyspa w półonocno-zachodniej Turcji
Paskalya çöreği – chleb wielkanocny, wypiekany w Turcji
Dzięki wyznawcom prawosławia, żyjącym na terenie Turcji, miejscową tradycją jest wypiek wielkanocnego ciasta, noszącego nazwę Paskalya çöreği. Szczególnie Stambuł może pochwalić się bogatą historią wybitnych ormiańskich i greckich mistrzów cukiernictwa, którzy rozsławili ten przysmak w Turcji. W okresie wielkanocnym, a niekiedy również przez cały rok, ciasto można znaleźć w wielu tureckich piekarniach, jak np. stambulskiej Beyaz Fırın Bakery & Brasserie.
Głównym składnikiem wypieku jest mahlep, intensywna przyprawa ze zmielonych ziaren wiśni wonnej. Pozostałe elementy to jajka, mleko, woda, drożdże, masło, mąka, cukier puder i sól, a także migdały lub orzechy laskowe do udekorowania.
Jak przygotować Paskalya çöreği?
Składniki: 3 jajka, jedna szklanka ciepłego mleka rozcieńczonego wodą, 1 opakowanie drożdży instant, 125 g roztopionego masła, 2 deserowe łyżki mahlepu, 5 szklanek mąki, 1/2 szklanki cukru pudru, 1 łyżeczka soli, a także migdały lub orzechy włoskie.
- 1) Zmieszaj drożdże z ciepłym mlekiem, rozcieńczonym wodą. Następnie dodaj mąkę, cukier, sól, jajka, roztopione masło i mahlep oraz porządnie wszystko wymieszaj.
- 2) Zagniataj ciasto, aż uzyska miękką konsystencję. Na końcu przykryj wilgotną szmatką i pozostaw na około 2 godziny, aż ciasto dwukrotnie zwiększy swoją objętość.
- 3) Uformuj ciasto w formie okrągłych bułek lub podziel na trzy podłużne części i uformuj z nich warkocz.
- 4) Ułóż ciasto na tacy (warto podłożyć papier do pieczenia), posmaruj żółtkiem oraz posyp orzechami laskowymi lub migdałami.
- 5) Piecz w temperaturze 180 stopni, około 20-25 minut, do momentu aż ciasto nabierze złotego koloru.
- 6) Chlebek Paskalya çöreği smakuje najlepiej na zimno, z dodatkiem dżemu lub masła.
Afiyet olsun! :)
